"Deltacommissaris Co Verdaas heeft vandaag aan het kabinet aangegeven dat we een flinke tand bij moet zetten om maatschappelijke schade in het veranderende klimaat met extreme droge en natte periodes zo veel mogelijk te beperken", meldt het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.

Foto: de Maeslantkering bij Hoek van Holland in de Nieuwe Waterweg; de nieuwe ‘Deltawerken’ moeten onder meer de huidige Maeslantkering gaan vervangen (foto door Gert Struijs)

De deltacommissaris deed dat bij de overhandiging van de resultaten van het onderzoek naar de houdbaarheid van de Nederlandse wateraanpak aan minister Vincent Karremans van Infrastructuur en Waterstaat. Deltacommissaris Co Verdaas valt als onafhankelijk regeringscommissaris voor het Nationaal Deltaprogramma onder de verantwoordelijkheid van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat

"Om Nederland veilig, leefbaar en economisch sterk te houden, is op meerdere onderdelen een andere aanpak en mentaliteit nodig. Dat betekent niet alleen dat we de rivieren meer ruimte moeten geven en water beter moeten gaan vasthouden. Ook moeten we accepteren dat gebieden verzilten en dat we op sommige plekken anders moeten gaan boeren", aldus het ministerie.

"In sommige periodes zal er te veel water op het land blijven staan en in andere periodes zal er te weinig water beschikbaar zijn. Ook moeten mensen in hun eigen leefomgeving meer rekening gaan houden met hevige natte periodes met fikse regenbuien die voor natte voeten en volgelopen kelders kunnen zorgen. Het betekent ook wat voor de natuur. Planten en diersoorten verplaatsen zich of verdwijnen in ons land omdat klimaatzones verschuiven. Het is van belang het natuurbeleid daar op af te stemmen."

Herijking
"Elke zes jaar wordt bekeken of de koers van het Nationaal Deltaprogramma voor de lange termijn voor waterveiligheid, zoetwaterbeschikbaarheid en een klimaatbestendige inrichting van ons land moet worden aangepast (‘herijkt’). Dat gebeurt op basis van nieuwe wetenschappelijke inzichten en ontwikkelingen. Sinds de start van het Nationaal Deltaprogramma in 2010 zijn de uitdagingen urgenter en complexer geworden. De verandering van het klimaat gaat sneller dan eerder voorzien en de gevolgen zijn heviger dan eerder voor mogelijk werd gehouden. Tegelijkertijd is er een strijd om de beperkte ruimte in Nederland, gezien de vele maatschappelijke opgaven in ons land.

Uit de tweede herijking van het Nationaal Deltaprogramma komt naar voren dat veel meer maatregelen nodig zijn om ons te wapenen tegen de stijgende zeespiegel en hogere rivierafvoeren. Stevige investeringen zijn daarbij onvermijdelijk. Zo zijn er miljarden euro’s extra nodig voor nieuwe grote pompen bij IJmuiden en op termijn op de Afsluitdijk om overtollig water naar zee af te kunnen voeren.

Aangezien het klimaat sneller verandert dan eerder was voorzien, moet nu al gestart worden met de voorbereidingen voor de nieuwe ‘Deltawerken’ die onder meer de huidige Maeslantkering moeten gaan vervangen. Zo moet toegewerkt worden naar een besluit over de mogelijke ingreep in de Rijn-Maasmonding die verstrekkende gevolgen heeft voor onder meer de toekomstige ontwikkeling van de haven van Rotterdam. De open verbinding tussen de rivieren en de zee kan bedreigend worden voor de veiligheid als de rivierafvoeren toenemen en de zeespiegel stijgt. Ook is een open verbinding bij lage rivierafvoeren kwetsbaar voor verzilting vanuit zee. Nader onderzoek is nodig naar de manier waarop de verzilting via de nieuwe Waterweg het beste kan worden bestreden. 

Voor een goede bescherming tegen de stijgende zeespiegel is het ook belangrijk dat er ervaring wordt opgedaan met inzet van de natuurlijke dynamiek in de kustgebieden. Door zand en slib op te vangen bij de overgang van zee naar land kan langs de kust en in de zeearmen een ‘stootkussen’ ontstaan. Om overstromingen vanuit de rivieren te voorkomen is het nodig ze bij knelpunten te verbreden. Daarvoor moeten er al op korte termijn langs de rivieren gebieden worden gereserveerd."

Droogte
"Nederland heeft na de droge jaren 2018 en 2022 dit jaar opnieuw te maken gehad met uitzonderlijke droogte, zoetwatertekorten en perioden met extreem lage rivierafvoeren. Dit gaat vaker voorkomen en kan in het klimaat van de toekomst in ons land het nieuwe normaal worden. De weersextremen komen daar dan nog bovenop."

Wateroverlast
"Ook is duidelijk dat Nederland niet goed is voorbereid op wateroverlast. Wateroverlast is meer dan alleen water op straat. Hoosbuien en langdurige extreme regen kunnen leiden tot maatschappelijke ontwrichting en enorme schade. Dit vraagt om aanvullende maatregelen.

Na de extreme neerslag in Limburg hebben de regio’s in Nederland de kwetsbaarheid bij een dergelijke bui in kaart gebracht. Daaruit blijkt dat er maatregelen nodig zijn voor de bescherming van belangrijke vitale infrastructuur en voorzieningen, zoals ziekenhuizen en elektriciteitspunten. Ook moeten er in de regio’s meer waterbergingen komen om overtollig water op te vangen, wordt er gekeken naar meer sponswerking en naar een andere normering voor wateroverlast."

Zie ook: Het leven in de Nederlandse delta gaat ingrijpend veranderen

Vanaf deze webpagina is het Eindrapport Tweede Herijking te downloaden.

Vorige week bracht de Algemene Rekenkamer een rapport uit waarbij werd opgemerkt dat het zoetwaterbeleid van de overheid vertraging oploopt. Zie dit artikel: Berekening jaarlijkse gemiddelde schade-% door droogte in diverse sectoren.